Aktinidia ostrolistna

Aktinidia ostrolistna to silnie rosnące, mrozoodporne pnącze owocowe, które w lesie jadalnym zajmuje warstwę pnączy. Daje małe, gładkie owoce o smaku kiwi, które je się ze skórką prosto z pnącza. Uprawa ma średni poziom trudności: pnącze potrzebuje solidnej podpory, cierpliwości i, w przypadku większości odmian, rośliny męskiej do zapylenia.

Wymagania uprawowe

Aktinidia najlepiej owocuje na słonecznym, osłoniętym od wiatru stanowisku, z ocienioną podstawą. Młode rośliny lubią mieć zacienioną podstawę i nasłonecznione pędy, podobnie jak w naturalnym lesie, gdzie wspinają się po drzewach. Potrzebuje gleby żyznej, próchniczej, stale wilgotnej i przepuszczalnej, o odczynie lekko kwaśnym. Źle znosi glebę wapienną, suchą lub podmokłą.

Podlewanie jest ważne przez cały sezon, szczególnie w pierwszych latach i podczas suszy. Gruba warstwa mulczu z liści lub zrębków pomaga utrzymać wilgoć. Dorosłe rośliny dobrze znoszą polskie zimy. Największym zagrożeniem są późne przymrozki wiosenne, które uszkadzają młode pędy i kwiaty. Dlatego lepiej unikać zastoisk mrozowych w obniżeniach terenu.

Parametr	Wymaganie
Nasłonecznienie	słońce, osłona od wiatru, ocieniona podstawa
Gleba	żyzna, próchnicza, wilgotna, pH lekko kwaśne
Podlewanie	duże, regularne w pierwszych latach
Mrozoodporność	tak, ale młode przyrosty wrażliwe na przymrozki wiosenne
Długość pędów	kilka metrów rocznie u dorosłych roślin
Zapylenie	zwykle dwupienna, 1 roślina męska na kilka żeńskich; Issai częściowo samopylna

Pnącze potrzebuje mocnej konstrukcji: pergoli, trejażu z drutów rozpiętych między słupkami albo starego drzewa. Rośliny sadzi się w odstępach kilku metrów.

Rola w projekcie permakultury

Aktinidia wykorzystuje przestrzeń pionową, której nie zajmują inne rośliny, czyli dokłada kolejne piętro do warstw lasu jadalnego. Może porastać pergolę nad tarasem, tworząc latem cień, albo wspinać się po starszym drzewie na skraju lasu jadalnego. Daje plon tam, gdzie zwykły krzew się nie zmieści, i dobrze wpisuje się w strefę blisko domu, gdzie łatwo zbierać owoce. Kwiaty przyciągają zapylacze, a gęste liście dają schronienie ptakom. To jedno z niewielu pnączy owocowych, które w polskim klimacie daje pewny plon.

Dobre sąsiedztwo

Aktinidia dobrze rośnie przy starszych drzewach, które dają jej podporę i lekki cień, na przykład przy morwie białej. Przy młodych drzewach lepiej postawić osobną konstrukcję, bo silne pnącze może je przytłoczyć. Nie sadź jej bezpośrednio pod orzechem włoskim, bo w strefie jego korzeni rośnie wiele roślin gorzej. Lepiej przy krawędzi korony, gdzie dostaje więcej światła. Na tej samej pergoli nie łącz jej z chmielem zwyczajnym, bo oba pnącza są silne i będą o siebie konkurować. Chmiel lepiej posadzić na sąsiedniej podporze.

Pielęgnacja i zbiór

Aktinidia wymaga regularnego cięcia, bo bez niego tworzy splątaną masę pędów i owocuje słabiej. W środku zimy, w grudniu i styczniu, skraca się pędy owocujące i usuwa stare i słabe. Późniejsze cięcie powoduje silny wyciek soków. Latem przycina się zbyt długie, zagęszczające pędy. Owoce powstają na młodych pędach wyrastających z drewna z poprzedniego roku. Co roku warto rozkładać wokół rośliny kompost z kompostownika i grubą warstwę mulczu, zamiast nawozić mineralnie.

Owoce dojrzewają we wrześniu i październiku. Zbiera się je, gdy są lekko miękkie albo gdy nasiona w środku są już ciemne. Twardsze owoce można zebrać przed przymrozkami i zostawić do dojrzenia w temperaturze pokojowej. Je się je na surowo, ze skórką, albo przerabia na dżemy i susz. Dojrzała roślina może dawać kilka do kilkunastu kilogramów owoców w sezonie, zależnie od odmiany i cięcia.

Częste problemy

Najczęstszy problem to brak owoców. Zwykle przyczyną jest brak rośliny męskiej, zbyt młoda roślina albo przemarznięcie kwiatów w czasie przymrozków. Pomaga dosadzenie męskiej rośliny, cierpliwość i sadzenie poza zastoiskami mrozowymi.

Młode rośliny bywają obgryzane przez koty, które lubią zapach aktinidii, podobnie jak kocimiętki. Warto osłonić je siatką w pierwszych latach. Na suchej, wapiennej glebie liście żółkną i roślina słabo rośnie, co łagodzą kompost, kwaśny mulcz z igliwia lub kory i regularne podlewanie. Szkodników i chorób jest niewiele.