Filary

Zasady i etyka permakultury

1. 01 Korzystaj z odnawialnych zasobów i usług Piąta zasada permakultury zachęca do budowania systemów opartych na zasobach, które odnawiają się same, zamiast na paliwach i surowcach nieodnawialnych.
2. 02 Uzyskuj plon Trzecia zasada permakultury przypomina, że ogród musi też realnie karmić — bez konkretnego plonu projekt traci sens i motywację do dalszej pracy.
3. 03 Stosuj samoregulację i reaguj na informacje zwrotne Czwarta zasada permakultury uczy przyjmowania sygnałów zwrotnych z ogrodu i ograniczania działań, które szkodzą całości systemu w dłuższej perspektywie.
4. 04 Obserwuj i wchodź w interakcje Pierwsza zasada projektowania Davida Holmgrena — zanim zaczniesz działać, poświęć czas na uważną, sezonową obserwację działki i jej mikroklimatu.
5. 05 Pozyskuj i magazynuj energię Druga zasada permakultury Holmgrena — łap energię słońca, wody i biomasy, gdy jest jej w nadmiarze, i przechowuj ją na trudniejsze okresy.
6. 06 Dbaj o ludzi Druga etyka permakultury przypomina, że system ignorujący potrzeby ludzi, którzy go prowadzą, w końcu upadnie z braku sił do jego utrzymania.
7. 07 Dbaj o Ziemię Troska o Ziemię to pierwsza i najbardziej fundamentalna z trzech etyk permakultury — warunek, bez którego pozostałe dwanaście zasad projektowania traci sens.
8. 08 Dziel się nadwyżkami Trzecia etyka permakultury przypomina, że wzrost i konsumpcja muszą mieć granicę, a nadwyżkę najlepiej oddać dalej, zamiast gromadzić bez końca.
9. 09 Integruj, zamiast segregować Ósma zasada permakultury przypomina, że relacje między elementami ogrodu liczą się bardziej niż ich liczba — dobre sąsiedztwo roślin wzmacnia cały system.
10. 10 Korzystaj z różnorodności i ją doceniaj Dziesiąta zasada permakultury przypomina, że różnorodność gatunkowa to nie ozdoba, tylko realne zabezpieczenie ogrodu przed szkodnikami i chorobami.
11. 11 Nie wytwarzaj odpadów Szósta zasada permakultury każe traktować odpad jako niewykorzystany zasób — dobrze zaprojektowany system zamyka obieg materii zamiast go wyrzucać.
12. 12 Projektuj od wzorców do szczegółów Siódma zasada permakultury uczy, żeby najpierw uchwycić wzorzec działki — spadki terenu, słońce, wodę — a dopiero potem dobierać rośliny.
13. 13 Stosuj małe i powolne rozwiązania Dziewiąta zasada permakultury ostrzega przed przesadną skalą — mały, intensywnie zaprojektowany system łatwiej utrzymać i poprawić niż duży.
14. 14 Twórczo reaguj na zmiany Dwunasta zasada permakultury przypomina, że zmiana w ogrodzie jest nieunikniona — sukces zależy od tego, czy ją wykorzystasz, zamiast się jej opierać.
15. 15 Wykorzystuj krawędzie i doceniaj to, co marginalne Jedenasta zasada permakultury zwraca uwagę na strefy graniczne — miejsce styku dwóch środowisk bywa najbardziej produktywną częścią działki.