Dbaj o Ziemię

Troska o Ziemię (ang. earth care) to pierwsza z trzech etyk, na których Bill Mollison i David Holmgren oparli całą permakulturę — wcześniejsza i bardziej fundamentalna niż którakolwiek z dwunastu zasad projektowania. Bez niej pozostałe zasady stają się jedynie zbiorem technik bez żadnego kierunku.

Skąd się wzięła i co oznacza w praktyce

Trzy etyki permakultury — dbałość o Ziemię, dbałość o ludzi i sprawiedliwy podział nadwyżek — Mollison wyprowadził z obserwacji tradycyjnych, długotrwałych systemów rolniczych na całym świecie, które przetrwały setki lat bez wyniszczania gleby, na której się opierały. Dbałość o Ziemię oznacza uznanie, że wszystkie żywe i nieożywione systemy — gleba, woda, powietrze, lasy, różnorodność gatunkowa — mają wartość samą w sobie i muszą być utrzymywane oraz odbudowywane, a nie tylko eksploatowane. W praktyce projektowej ta etyka działa jak filtr nadrzędny wobec wszystkich decyzji: zanim zastosuje się jakąkolwiek zasadę czy technikę, warto zapytać, czy dane rozwiązanie zwiększa, czy zmniejsza żywotność gleby i zasobów wodnych w perspektywie dekad, a nie tylko bieżącego sezonu. To odróżnia permakulturę od rolnictwa zorientowanego wyłącznie na maksymalizację plonu w krótkim okresie — gleba, która traci żyzność co roku, nawet jeśli tegoroczny zbiór jest duży, łamie tę etykę. Dbałość o Ziemię obejmuje też oszczędne gospodarowanie wodą, unikanie zbędnych oprysków chemicznych niszczących mikroorganizmy glebowe oraz świadome zachowywanie siedlisk dla owadów i innych organizmów, nawet kosztem części powierzchni uprawnej. Etyka ta wymaga też myślenia w skali dłuższej niż jeden sezon — decyzja korzystna dla tegorocznego plonu, ale wyczerpująca glebę na kolejne lata, jest z punktu widzenia tej etyki decyzją błędną, nawet jeśli krótkoterminowo się opłaca. Dlatego permakultura tak często odwołuje się do wskaźników długoterminowych: zawartości materii organicznej w glebie, obecności dżdżownic i grzybni, retencji wody, a nie tylko wagi zebranych plonów w danym roku.

Przykłady zastosowania

Uprawa metodą no-dig realizuje tę etykę wprost — nienaruszona struktura gleby i żyjąca w niej grzybnia oraz dżdżownice są chronione zamiast niszczone corocznym przekopywaniem. Kompostowanie zwraca glebie materię organiczną zamiast pozwolić jej się wyjałowić. Mulczowanie ogranicza parowanie wody i chroni organizmy glebowe przed skrajnymi temperaturami. Pojęcie permakultury samo w sobie wyrasta z tej etyki — to właśnie troska o długoterminową kondycję ziemi odróżnia ją od upraw nastawionych wyłącznie na maksymalny plon w danym sezonie. Ta etyka nie istnieje w oderwaniu od pozostałych — permakultura stawia ją obok dbałości o ludzi jako dwa równorzędne filary, na których dopiero opierają się konkretne zasady projektowania.

Najczęściej zadawane pytania

Poniższe pytania dotyczą tego, jak w praktyce stosować etykę dbałości o Ziemię przy codziennych decyzjach ogrodowych.